Door haar werk bij de Nederlandse recherche komt auteur Helen Vreeswijk dagelijks in contact met probleemjongeren. Met haar misdaadverhalen wil ze jongeren en ouders een haarfijn beeld geven van hoe het mis kan gaan.
Als kind ergerde de schrijfster zich aan de saaie verplichte literatuur op school. Met spannende thrillers als Loverboys, Chatroom, Overdosis en Ontvoerd, wil ze alles behalve saai klinken en tracht ze haar lezers ludiek en pittig te informeren over de werkzaamheden bij de politie. Gefascineerd door haar werk als schrijfster en bij de recherche stelt een panel van vier CJP-reporters vragen over haar visie op misdaad en slachtofferhulp. Enthousiast weet de schrijfster al hun vragen te beantwoorden.
Bij de politie: wat stoer!
Al vanaf haar dertiende droomt Helen Vreeswijk van een carrière als schrijfster of een baan bij de politie: dat staat stoer. Bij de politie heeft ze heel wat meegemaakt: “Ooit sprong een kind van negen met een wapen voor onze neus. In die situaties moet je het hoofd koel houden en erg snel reageren.” Door ervaringen op de werkvloer tot spannende thrillers om te vormen weet de auteur haar werk als rechercheur met haar passie voor schrijven te verzoenen. Haar verhalen zijn meestal gebaseerd op waargebeurde feiten, maar worden verdraaid om anonimiteit te garanderen en de privacy niet te schenden. Ook over de nieuwste opsporingstechnieken geeft ze niets prijs om te voorkomen dat criminelen die informatie zouden misbruiken.
“Chatten met onbekenden blijft een risico. Zeker wanneer je je hobby’s op het internet prijs geeft, loop je de kans dat criminelen die informatie misbruiken,” waarschuwt Helen Vreeswijk. Om haar dochters te bewijzen welke duistere figuren in chatrooms circuleren deed ze zich voor als een veertienjarig meisje. Na een kwartier had ze al zeventien afspraakjes, wat des te meer aantoont hoe gemakkelijk een meisje of jongen in de val loopt. Als een jongen echter aan seksueel geweld ten prooi valt, wordt de situatie extra problematisch: omdat hij verondersteld wordt zichzelf te beschermen, is de aangifte van een seksueel delict bijzonder pijnlijk. Toch blijft klacht indienen de boodschap: “Veel meisjes en jongens die ten prooi vallen aan seksueel misbruik, blijven zwijgen uit angst voor een donderpreek van hun ouders of spot op school. Ze vrezen de beschuldiging een verkrachting zelf uitgelokt te hebben. Vaak voelen slachtoffers zich dom en naïef, omdat ze zich via internet door een onbekende lieten manipuleren. Maar wat zou jij verkiezen: ruzie met je ouders of alle viezigheden die criminelen met je uithalen? Ik geef iedereen de raad ermee naar buiten te komen, ook al leidt dat tot de publicatie van je eigen naaktfoto’s op het net bij wijze van chantage. Soms kan de politie de verspreiding van dit materiaal tegengaan, maar – eens gekopieerd – circuleert het, wat vooral bij allochtonen leidt tot bijzonder gecompliceerde situaties. Daar wordt verkrachting vaak gezien als een smet op de familie. Enkel door het bezoedelde meisje te doden bij wijze van eerwraak, kan de eer van de familie hersteld worden. Om dit soort wanpraktijken tegen te gaan moeten we slachtoffers echt beschermen en in extreme situaties zelfs even laten onderduiken in de gevangenis.”
Drugs op feestjes
“Wees steeds op je hoede voor onverzegelde flessen of door onbekenden aangeboden drankjes. Een populaire drug is GHB: in zoete drankjes als cola of sinaasappelsap is deze ietwat zoute, bittere drug smaakloos en geurloos. Vaak weten misdadigers de drug niet te doseren, waardoor je bewusteloos of in coma kunt raken; dan kunnen misdadigers je zonder enige weerstand misbruiken. Ook wie uit vrije wil drugs neemt, loopt risico: vervuilde XTC vol giftige afvalproducten is schering en inslag. Vaak vermengen criminelen zonder enige voorkennis allerlei chemische stoffen. Die kopen ze niet in de apotheek, maar onopgemerkt in winkels als het Kruidvat. Vooral voor astmalijders, medicijngebruikers of hartpatiënten hebben vervuilde drugs dikwijls dodelijke gevolgen.” Vreeswijk toont ons drugstesten en een wijnfles gevuld met een mengsel van wijn en GHB, de drug die het centrale zenuwstelsel verdooft. “In de drugswereld komt erg veel rommel op de markt. Aan de hand van drugstesten kan je op feestjes controleren of je al dan niet met vervuilde drugs te maken hebt. Drugsgebruik valt natuurlijk in alle omstandigheden af te raden, maar wie toch wil experimenteren, kan beter op veilig spelen.”
Wat drijft mensen tot criminaliteit? “Geld en hebzucht zijn het grootste motief: sommige mensen willen steeds meer. Maar vaak handelen criminelen ook uit angst: angst om zelf vermoord te worden, schrik voor geweld van andere gangsters of jaloezie in liefdesaffaires. Veel daders zijn ook slachtoffers, dat mag je niet vergeten.”
Zware kost?
Wie zou denken dat haar boeken en het interview je bijzonder weemoedig maken, vergist zich. Vreeswijk weet ernst te combineren met een fikse dosis humor en dat doet ze bewust. “Bij de politie hebben we heel veel humor. Voor buitenstaanders lijkt onze humor vaak luguber, maar voor ons vormt lachen een uitlaatklep om onze frustraties te ventileren.” Om de jonge lezer niet onnodig te verontrusten of te deprimeren schrijft Vreeswijk zelden over onopgeloste zaken uit gebrek aan financiële middelen. Met aandacht voor grappige anekdotes en gangbare procedures op de werkvloer schetst ze het verloop van een politieonderzoek realistisch. Wie graag misdaadverhalen en spannende thrillers leest, zal zeker zijn gading vinden in haar werk: de nieuwe Jef Geeraerts is geboren!
Tot slot doet Vreeswijk de zaal warm lopen voor haar nieuwe projecten. “Momenteel ben ik samen met Dirk Bracke een boek aan het schrijven: hij brengt een verkrachtingszaak in scène en ik probeer die op te lossen. Momenteel kom ik al aardig dicht in de buurt, want de dader laat veel sporen na. Nu wil hij bepaalde stukjes herschrijven om te voorkomen dat ik snel de oplossing vind, maar daar bedank ik voor,” lacht Vreeswijk vergenoegd. Vol verwachting kijkt de zaal uit naar dit nieuwe boek dat in april zal verschijnen. Enthousiast over zoveel levenswijsheid, de boeiende vertelstijl en de opvattingen van de schrijfster over duistere figuren verlaat het publiek geestdriftig de zaal.
3 november 2009
