Het valt me op dat mensen Graz op verschillende manieren interpreteren. Waar gaat het boek volgens u over?

Moeyaert: "Toen ik één van de eerste recensies van het boek las, zag ik dat de recensente het boek geheel niet begrepen had. Anderen hebben het wel goed begrepen, maar op hun manier. De leeftijd van de apotheker varieert bijvoorbeeld. Volgens sommigen is hij 28 jaar, volgens anderen 44. De interpretatie met de jonge leeftijd vind ik persoonlijk niet interessant. De tragiek van iemand van 28 die de liefde nog niet gevonden heeft is veel kleiner dan voor iemand van 44. Het is erger om op je 44ste te moeten beseffen dat je niet je eigen leven hebt geleid, maar dat van je vader. Dat is de kern van het verhaal: beseffen dat je oud bent en dat je je eigen leven niet geleid hebt. De invloed van de ouders is heel groot, dat zie ik vaak. Veel groter dan bijvoorbeeld de invloed van broer of zus. Het boek gaat daar veel meer over dan over het houden van mannen of vrouwen. Dat laatste is ondergeschikt."

De eenvoud waarmee de apotheker zijn verhaal doet is opvallend. Hebt u daar bewust voor gekozen?

Moeyaert: "Ja, de toon van de man heb ik geleend van de wetenschap. Herman heeft zijn leven zo ingedeeld omdat dat veiligheid biedt. Hij liegt zichzelf voor, maar beseft het niet. Hij denkt in formules en is er daarom van overtuigd dat dat de goede manier is. Maar dat is niet zo. Hij houdt vast aan zijn eigen theorieën, terwijl dat niet hoeft."

Toch weet hij overduidelijk niet hoe hij zijn leven richting moet geven. In welke zin betekent het ongeluk voor zijn deur zijn geluk? Want op het einde van het boek lijkt hij nog altijd niet helemaal gelukkig?

Moeyaert: "Je moet dat in zijn context zien. In het bestek van één nacht is hij heel ver gekomen, hij begint zelfs bijna aan een relatie. Maar natuurlijk is zeggen niet hetzelfde als doen. Hij is bot tegen zijn goede vriendin Carla, alsof hij zelfstandiger geworden is. Het zou jammer zijn dat de lezer niet beseft dat hij wel degelijk veranderd is op zo’n korte tijd."

Dus hij wordt uiteindelijk wel gelukkig?

Moeyaert: "Ik denk het wel. Het feit dat hij er zo heftig mee bezig is, toont aan dat het niet kan dat hij zomaar naar zijn oude leven zal terugkeren. Dan heb ik het niet over de parkscène (waarin Herman toenadering zoekt tot een onbekende man in het park, V.G.), maar over het feit dat Herman zich openstelt om verliefd te worden."

Er komen veel verschillende dingen samen in het boek: vragen in verband met geaardheid, een scheefgetrokken vader-zoonrelatie, ongelukkig zijn met je leven. Hoe bent u ertoe gekomen om net die zaken te combineren?

Moeyaert: "Toen ik twintig was, heb ik gestudeerd wat mijn vader wilde dat ik studeerde. We spraken af dat ik daarna zou mogen doen waar ik zin in had. Toen ik afstudeerde, nam mijn vader me mee uit eten om me te feliciteren. Hij had zelfs een verrassing voor me: een werkaanbieding om ergens te beginnen als leraar. Toen heb ik hem teleurgesteld door mijn eigen richting te kiezen. De tafelscène in Graz, het gesprek tussen vader en zoon op restaurant, is op die herinnering gebaseerd en was de aanzet voor alles. Dat was het grondplan. Daar kwamen de twee jaren stadsdichterschap bovenop, een taak die ik graag heb aangenomen, maar die uiteindelijk ongezond druk bleek. Na twee jaar moest ik Antwerpen echt wel loslaten. Voor lezingen ging ik drie keer kort na elkaar naar Graz. De eerste scène en andere belangrijke scènes van het boek zijn daar geschreven. Alles kwam samen: een apotheker moet weten hoe je beter moet worden, ik moest beter worden. Het gebeurde dat ik vanuit Graz een vriendin die het moeilijk had in de liefde moed insprak en dat ik vlak daarna exact dezelfde woorden nodig had in het verhaal. Dat is nog nooit gebeurd."

Dus het is eigenlijk een heel persoonlijk boek?

Moeyaert: "Het is niet het meest persoonlijke, ik denk dat andere boeken dichter op mijn huid zitten. (denkt na) Hoewel, misschien is het net mijn meest persoonlijke boek. (lacht)"

Tenslotte: waarom heeft u aan het begin van ieder hoofdstuk een citaat geplaatst?

Moeyaert: "Op mijn twintigste heb ik zelf ook bepaalde dingen beseft. Bijvoorbeeld dat het wel eens kon zijn dat ik van mannen hield. Daar had ik thuis echter geen voorbeelden voor, dus ik wist het niet zeker. In die tijd heb ik boeken gelezen die me in mijn vermoeden bevestigden en waar ik veel steun aan gehad heb. Ook dat komt terug in Graz: boeken betekenen veel voor Carla, die Herman onrechtstreeks helpt door hem boeken te lenen. Het gaat niet enkel om homoschrijvers, ook zelfstandig leven en het Katholicisme komen aan bod. Het is niet belangrijk dat de lezer weet waar de citaten van komen, wel dat ze beseffen waarom ze daar staan. Dat ze de kracht van boeken beseffen, dat ze beseffen wat boeken met mensen doen."

> Recensie Graz