"Kunst is krachtig en onvergetelijk"

Uw nieuwe boek brengt het verhaal van de schrijver Henry, die een manuscript ontvangt van een taxidermist. Dit manuscript is een schijnbaar eenvoudig toneelstuk met een ezel en een aap als protagonisten. Maar waar gaat de roman werkelijk over?

Yann Martel: “Wel, het boek gaat eigenlijk over de Holocaust en de twee dieren in het toneelstuk zijn representatief voor de joden. Ik wou in mijn boek niet gewoon de horror van de concentratiekampen weergeven, maar wat twee joden op de vlucht zouden doen. En uiteindelijk is dit gewoon wat we altijd doen: wachten en praten. Hierdoor imiteert mijn boek ook een beetje Wachten op Godot.”

“Anderzijds is Beatrice en Vergilius een boek over het schrijven van een boek. De Holocaust wordt voornamelijk voorgesteld door non-fictie: de memoires van overlevenden en de geschiedenis. Daar is niets mis mee, maar waarom zijn er zo weinig echte fictieschrijvers over de holocaust? Verliezen we niets daardoor? Mensen veronderstellen dat fictie de holocaust trivialiseert, maar voor mij is dat misbegrijpen wat kunst doet. Kunst verandert niets aan de feiten, maar het komt tot de waarheid op een andere, vaak directere en aantrekkelijkere manier. Kunst is krachtig en onvergetelijk, terwijl geschiedenis vergeten wordt omdat het saai is.”

Henry, het hoofdpersonage van uw nieuwe roman, heeft eigenlijk heel wat gemeenschappelijk met u: hij is ook een Canadese schrijver, die net zoals u over de Holocaust wil schrijven. Is de roman ook autobiografisch?

Yann Martel: “Ja en neen. Op verschillende manieren is Henry niet zoals ik: ik speel geen klarinet, ik acteer niet en ik spreek geen Duits. In zekere zin is Henry dan ook een symbool voor de joden in Europa. De joden zijn immers heel erg betrokken bij kunsten en zijn meertalig, net zoals Henry. De joden begrepen aanvankelijk de bedoelingen van de nazi's niet en onderhielden er contact mee. Henry doet juist hetzelfde: hij ontmoet een onaangename taxidermist, maar toch blijft Henry zijn gezelschap opzoeken omdat hij hem wil doorgronden. Tot het natuurlijk te laat is.”

“Anderzijds heb ik ook een lunch met ontevreden uitgevers gehad, zoals Henry. Ik heb die scène toegevoegd aan het boek omdat het me de mogelijkheid gaf om bepaalde ideeën aan te halen. Bovendien kon ik zo een schrijver opvoeren die niet meer over de Holocaust wou schrijven en volledig in een stilte gevallen was. Meestal reageren mensen ook met stilte op de Holocaust. Maar iets hullen in stilte, is het ook begraven in stilte. We moeten echter net zoveel mogelijk woorden op de Holocaust plakken om deze verschrikkelijke gebeurtenis niet te vergeten.”

Maar u bent eigenlijk Canadees, waarom bent u zo gefascineerd door de Holocaust?

Yann Martel: “Ik ben zelfs ook geen jood, maar de Holocaust is me bijgebleven sinds de geschiedenislessen op school. Hoewel de Holocaust een joods drama is, heeft het ook een universeel karakter. Wat de nazi’s de joden hebben aangedaan, kan helaas evengoed een andere groep mensen overkomen.”

Uw nieuwe roman is dus helemaal anders dan Het Leven van Pi, dat werd bekroond met de Man Booker Prize. Welke impact had de prijsuitreiking?

Yann Martel: “Mijn leven is veel drukker nu, maar de prijs heeft mij niet echt veranderd. Ik ben misschien wel beroemd nu, maar dat is oppervlakkig. Vanbinnen ben ik nog altijd dezelfde persoon. Als je problemen hebt, zal roem ze ofwel moeilijker maken ofwel er niets aan veranderen. Bovendien is roem als een schrijver relatief, het is Het Leven van Pi dat miljoenen exemplaren verkocht heeft. Maar uiteindelijk heeft de prijs mijn leven wel niet zoveel veranderd als je zou denken.“

Heeft u al concrete plannen voor een volgende roman?

Yann Martel: “Jazeker, het zal opnieuw een dierenallegorie zijn omdat ik dieren een handig literair hulpmiddel vind. Deze keer zullen drie chimpansees symbool staan voor leerkrachten en de wijsheid die ze overbrengen. De roman zal The High Mountains of Portugal heten. Dat zullen ook mythische bergen zijn, want zoals je wel weet zijn er geen bergen in Portugal. De roman wordt wel positiever en hoopvoller dan Beatrice en Vergilius. Ik heb trouwens al een hele hoop boeken over chimpansees gekocht en ik denk dat ik ook een assistent ga nemen voor de research. Dan hoeven jullie geen negen jaar meer wachten op het volgende boek.”

> Recensie Beatrice & Vergillius