Gespierde zwaardgevechten, gezwollen speeches vol zelfopoffering en nog een paar onthoofdingen om het af te maken. De aankomende bioscoopfilm The Eagle tapt uit het welbekende peplumvaatje. Maar wat is peplum juist?
De term "peplum" verwijst naar de toga’s en lange gewaden die de personages in sandalenfilms droegen.
In de jaren 60 werden in Italië goedkope gladiatorenfilms gemaakt. Deze b-films werden ook peplumfilms genoemd. Maar tegenwoordig wordt de term gebruikt voor de sandalenfilms in het algemeen.
Voor de allereerste sandalenfilm moeten we terug naar Ben-Hur. Niet het heldenepos met Charlton Heston dat 11 Oscars in de wacht sleepte, maar twee stille films uit respectievelijk 1907 en 1925 die het verhaal van de heldhaftige slaaf al eerder vertelden. De versie uit 1925 werd trouwens geregisseerd door Cecil B. DeMille, die op dat moment de invloedrijkste Hollywoodregisseur was. Het publiek lustte er pap van en het genre werd alsmaar populairder.
De jaren 50 en 60 waren het hoogtepunt voor spektakelfilms en dus werden er steeds meer sandalenfilms geproduceerd. Belangrijk keerpunt was het immense succes van Quo vadis (1951), een film die vanaf dan gold als de template voor het genre. Een ideale peplumfilm heeft evenzeer oog voor de politieke steekspelletjes als die op het gladiatorenveld. Denk aan de Charlton Heston-versie van Ben-Hur (1959) en Spartacus (1960) van Stanley Kubrick.
In 1963 werd het peplumgenre de nek omgewrongen door de peperdure flop Cleopatra met het ultieme knipperlichtkoppel Elizabeth Taylor en Richard Burton. Daarna was de zin om extravagante spektakelfilms te produceren wat bekoeld bij de studio’s en aan het eind van de jaren 60 had het publiek meer zin in films over de tijdsgeest, zoals Easy Rider en The Graduate.
Tot de eeuwwisseling duurde het voor de sandalenfilm weer aan een steile opmars kon beginnen. Ridley Scott kwam op de proppen met Gladiator. Niks nieuws onder de zon voor doorwinterde peplumliefhebbers, maar wel een kassucces en Oscarwinnaar (waaronder die voor Beste Film) die de formule heruitvond voor de nieuwe eeuw. Weg met de religieuze ondertoon en liefst ook niet al te veel politiek gekonkelfoes, de nieuwe sandalenfilm moet het hebben van onthoofdingen en gespierde macho’s. Zo heeft iedereen er iets aan, zullen ze in Holywood denken.
Drie klassiekers in het genre:
1. Spartacus
Onversneden heldenepiek zonder de voor die tijd obligate religieuze inslag. Een paar van de meest spectaculaire shots uit Kubricks carrière kunnen niet verhinderen dat vooral de fantastische acteerprestaties de show stelen. Vooral een perfide Laurence Olivier en een geestige Peter Ustinov zijn perfect. Waarschijnlijk de meest invloedrijke peplumfilm, de mosterd van Gladiator komt rechtstreeks van Spartacus.
2. Ben-Hur
Mist een beetje de zelfrelativering die in Spartacus wel terug te vinden is, maar was destijds de grootste actiefilm ooit gemaakt en bevat nog steeds heerlijk ouderwetse, halsbrekende stunts. De paardenrenscène is nooit overtroffen geweest!
3. Gladiator
Leidde een soort renaissance in voor de spektakelfilm. Ridley Scott tracht zijn gouden formule nu al een tijdje met wisselend succes te herhalen (Robin Hood, anyone?), maar Gladiator blijft de perfecte synthese van de vroegere heldenepossen.
11 maart 2011
Heel leuke invalshoek!
Heel leuke invalshoek!