"Hebben wij de tijd gecreëerd?"

Een tweede film maken kan angstaanjagend zijn, zeker na een succesvol debuut. Wat heeft je toch doen besluiten om drie jaar na je eerste langspeelfilm, een opvolger te maken?

Miranda July: "Ik denk dat het altijd angstaanjagend is om een tweede "iets" te maken, maar het helpt dat ik veel verschillende dingen doe. Na Me And You And Everyone We Know heb ik eerst een boek met kortverhalen afgemaakt en vervolgens onder meer een beeldentuin gemaakt in Venetië en een performance gerealiseerd. Wanneer ik met die performance klaar was, wilde ik dat verhaal tot een film ombuigen en zo is The Future ontstaan. In feite heb ik mezelf ongemerkt aan mijn tweede film kunnen zetten, zonder ooit te denken: “Dit is het, dit is de tweede film!”

Hoe verliep die overgang van optreden naar film?

Miranda: "Er zijn veel gemeenschappelijke elementen: in mijn show komt, net als in de film, een sprekende kat voor, met videobeelden. Ook het idee van het stilzetten van de tijd zit erin, hoewel het daar meer een monoloog is over het stilzetten van de tijd. De film speelt zich af in een echte wereld met auto’s en huizen, terwijl het in de show meer om een symbolisch universum gaat. De performance is meer droomachtig, doordat niet alle details worden ingevuld. Ik speelde ook in op de reactie van het publiek, waardoor zij iedere nacht het stuk mee hielpen tot stand komen."

Hoe ben je als filmmaker geëvolueerd sinds je debuut?

Miranda: "Ik heb veel kortfilms gemaakt, wat altijd een goede basis vormt vóór je eerste langspeelfilm. Maar toch was de hele wereld van film en theater nog erg nieuw voor mij toen ik mijn eerste film maakte. Bij de tweede was die nieuwigheid er al wat af, waardoor ik mij nu meer op het werk kon focussen. Ik ga er nu ook gewoon vanuit dat er nog een derde film zal komen, terwijl je bij je eerste film denkt: “Misschien is dit de enige film die ik ooit zal maken!”, wat de hele ervaring heel erg geladen maakt natuurlijk."

"Ik denk dat mensen vaak in de war geraken."

Vermaard filmcriticus Roger Ebert zei: “Een vrouw zoals [Miranda’s personage] Sophie zou nooit een film zoals The Future hebben kunnen schrijven en regisseren.” Hoeveel Sophie zit er in Miranda en hoeveel Miranda zit er in Sophie?

Miranda: "Ik was erg blij met die uitspraak, want ik denk dat mensen vaak in de war geraken. Ik ben helemaal niet zoals Sophie, in die zin dat ik erg veel doorzettingsvermogen heb, veel gedaan krijg en gelukkig getrouwd ben. Haar leven is totaal niet het mijne."

"Emotioneel echter, heb ik veel van mijzelf in dat personage gestopt waar ik me niet zo gemakkelijk bij voel of waar ik niet zo trots op ben, zoals mijn verlangen om bekeken te worden of mijn neiging om verlamd te geraken. Ik ben echter evenzeer Jason. Mijn nieuwsgierigheid en interesse in toevalligheden heb ik met hem gemeen: als ik vast kom te zitten, benader ik de dingen meer zoals hij. Zelfs Marshall, de griezelige, seksuele kerel, is een deel van mij."

Waarom koos je precies voor Marshall en Joe als tegenspelers voor Sophie en Jason?

Miranda: "Joe verscheen pas behoorlijk laat in het scenario. Ik was bijna rond met de financiering van de film toen ik hem ontmoette en hij loste een aantal problemen op die ik nog had met het personage van Jason. Marshall had echter altijd al een groot aandeel in de film; het hele verhaal draait immers min of meer om hem. Ik wilde niet zozeer een film over overspel maken, dan wel een film over een vrouw die probeert haar leven en haar ziel te ontvluchten. Zo’n verhaal werkt niet met een passionele relatie, dus moest ik erg voorzichtig zijn dat ik zijn personage niet overromantiseerde, maar hem toch nog aantrekkelijk liet zijn."

Sophie en Jason hebben het gevoel dat hun toekomst al helemaal vastligt en proberen hier wanhopig aan te ontsnappen. Hoe ga je zelf met die gevoelens om?

Miranda: "Ik vraag mezelf altijd af: “Wat is het allerbelangrijkste dat ik kan doen vandaag, deze morgen, of in het komende uur?” Ik evalueer mijn prioriteiten telkens opnieuw, want voor je het weet zit je opgezadeld met een set oude prioriteiten waar je je probeert aan te houden zonder dat dat nog zin heeft. Soms werkt iets niet omdat het geen zin heeft om er die dag aan te werken en dan werk je die dag beter niet aan het grote project, maar maak je gewoon iets nieuws waartoe je die dag in staat bent."

"Oh, die is dik!"

Jouw videokettingbrief Joanie4Jackie ben je destijds begonnen, omdat je je eenzaam voelde en je ergens bij wilde horen. Denk je dat het internet, met YouTube in het bijzonder, die functie tegenwoordig vervult voor jonge meisjes?

Miranda: "Ik geloof niet dat er tegenwoordig nog hetzelfde soort isolement bestaat en dat is waarschijnlijk goed voor mensen in het merendeel van de wereld, maar langs de andere kant is het internet niet erg jonge-meisjesvriendelijk. Zet jezelf maar eens op YouTube, je krijgt meteen een hoop reacties over hoe lelijk je al dan niet bent. Ik denk dat er nog steeds nood is aan een plek die niet zo is en dat we nog in het prille beginstadium zijn van hoe we dingen met elkaar delen."

Heb je het gevoel dat er dan een veilig online toevluchtsoord moet zijn of een aparte, offline oplossing?

Miranda: "Een veilig toevluchtsoord of gewoon een een soort galerij. In een museum loop je ook niet te roepen: “Oh, die is dik!” (lacht) Maar ik denk dat live gebeurtenissen terug populairder worden doordat we herontdekken waarom wij in een ruimte samenkomen."

Kan je uitwijden over het belang van tijd in je werk?

Miranda: "Ik ben altijd in tijd geïnteresseerd geweest. Het is zo’n vreemd fenomeen dat zelfs de meest gedesinteresseerde persoon erover kan beginnen doordenken. Het wordt snel heel surreëel en abstract: wat is tijd, bestaat het of creëren wij het zelf? Om dan nog maar te zwijgen over tijdreizen! Ik vind het allemaal heel fascinerend: zwarte gaten en die recente ontdekking dat sommige partikels sneller dan het licht reizen. Ik hoopte dat tik tijdens mijn leven misschien nog in de tijd zou kunnen reizen, maar ik heb het opgezocht en het ziet er niet naar uit dat het mogelijk is. Ik ben ook altijd - en zeker in deze film - geïnteresseerd in de mondaine tijdservaringen, zoals wanneer je je haast verlamd voelt en je de tijd het liefst van al zou stopzetten, omdat je zo verschrikt bent door wat de toekomst in petto heeft."

Mogen we binnen afzienbare tijd een film over tijdreizen van jou verwachten?

Miranda: (lacht) "Met deze film ben ik zo in de verleiding gekomen om nog meer de special effects van het stilzetten van de tijd te verkennen. Er waren scènes die oorspronkelijk nog veel meer sciencefiction bevatten, dus... Ik weet het niet. Misschien!"

> Recensie The Future