Een gevarieerde Saint Amour doet iedereen smelten

Vijf jaar geleden, toen de culturele vereniging Behoud de Begeerte haar 20^e verjaardag vierde, duurde het literaire feest nog vijf uur. De 25^e verjaardag mag dan al iets soberder en minder uitgesponnen zijn, het bewijst andermaal dat de formule werkt als geen ander: een ontmoetingsplaats van allerhande bekende en minder bekende literaire en muzikale artiesten die hun beste beentje voor zetten rond het thema liefde.

Sven Speybrouck praat de avond aan elkaar en hij heeft er zin in, zoveel is duidelijk. Onverstoord en met veel gevoel voor humor kondigt hij elke artiest aan en geeft intussen vrolijk subtiele tikken naar onder meer Studio Brussel naar aanleiding van de heisa rond het pornofilmpje dat voor Valentijn werd opgenomen. “Want de openbare omroep is voor de gewone man, en die is zoals u weet, niet in seks geïnteresseerd”. Touché!

Metaforen en absurditeiten

Dichter Peter Verhelst opent ijzersterk. Zijn talent en diepe stem zijn geweldig, zijn beelden prachtig. Hij brengt eigen werk, zoals Kijken in de flits uit Nieuwe sterrenbeelden, de mooiste bundel van 2008 volgens de jury van de Herman de Coninckprijs. Op de achtergrond verschijnen flitsende regels uit het gedicht. Het is echter jammer dat de zeer diepe en indrukwekkende stem van Verhelst weinig emotie draagt, het lijkt wel alsof de man een requiem aan het opzeggen is in plaats van de liefde te beschrijven. Zijn levendige beeldspraak en bijzonder verfijnde poëzie maken echter veel goed.

Thomas Gunzig, een Franstalige Brusselaar en een beetje de outsider op dit evenement, maakt eveneens indruk op een heel andere manier. Hij leest De giraf , het verhaal van een echtelijke ruzie die wel heel absurde trekjes krijgt wanneer de man een dode giraf vindt in zijn tuin en het probleem met Poolse arbeiders en slijpschijf tracht op te lossen. Zijn speelse toon en hilarische taferelen werken onverbiddelijk op de lachspieren. Met een tempo alsof zijn leven er van afhangt, voert hij ons mee in het verhaal waarin onderhuids de liefde sterk naar voren komt. Grappig en zeer geslaagd.

Kippenvel en tranen van het lachen

Liesa Van der Aa zorgt voor een eerste muzikale intermezzo en maakt meteen duidelijk dat ze een heel, heel, heel ‘straffe madam’ is met een eigenzinnig karakter. Van achter enkele effectenpedalen weet ze ons diep te raken met enkel haar eigen breekbare stem en haar grillige vioolspel. En hoewel haar stem niet die van PJ Harvey is, covert ze haar nummer Rid Of Me op een zeer indrukwekkende manier. Haar muziek is complex, met momenten erg opzwepend maar bovenal intrigerend. Drama en epiek zijn sleutelwoorden en menigmaal lopen de rillingen langs onze rug. Dit is hoe krachtig, passioneel en bikkelhard liefde ook kan zijn. Wezenloos blijven we achter nadat dé muzikale ster van de avond van het podium af gaat.

Bart Chabot, een Nederlandse rock-’n rolldichter, zorgt dan weer voor de nodige schwung en show en krikt ons weer helemaal op. Zijn mimiek, zijn levendigheid en zijn passie voor de performance maken zijn passage helemaal af. De man straalt leven uit en bovendien is wat hij ons vertelt ook nog erg grappig. Niet al zijn ironische en puntige stukjes schieten raak, maar zijn enthousiasme (die armbewegingen!) sleurt de zaal in geen dertig seconden mee. Chapeau! Hij toont de liefde in verschillende gedaanten, maar sluit af met ‘moederliefde’. “Zeg trouwens, hoe is het eigenlijk met je moeder? Mijn moeder? Wist je dat dan niet? O, die is alweer een paar jaar dood, maar we hebben d'r op video.”  

Ernst en droefnis bij Claire Clastillon en Ramsey Nasr

Claire Castillon, een succesvolle Franse die met haar verhalenbundel Insect haar grote doorbraak kende, toont vervolgens dat liefde niet altijd rozengeur en maneschijn is. Zij richt zich op de strijd tussen mannen en vrouwen en snijdt het thema miserie tussen man en vrouw aan, en dat met snoeiharde woorden en zinnen, maar erg beheerst uitgesproken. In haar verhaal Dood aan de rat is de man een manipulatief zwijn, de vrouw een zielige sloor. En hoewel het Frans van nature een erg tedere taal is, zal Claire – een ravissante verschijning, dat zeker – toch geen voorleesprijs winnen. Maar aan haar talent als schrijfster hoeft geen mens meer te twijfelen.

Voormalig Antwerps stadsdichter en in Nederland momenteel Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr brengt hulde aan Hugo Claus en aan Wannes van de Velde. Claus, die jaren een vaste gast op Saint Amour was, en Van de Velde zijn beiden vorig jaar overleden en Nasr brengt op een erg pakkende manier een eerbetoon aan deze grote heren. Voor Claus brengt hij het eerste en het laatste gedicht van de cyclus Een vrouw uit De Oostakkerse gedichten, voor Van de Velde zijn intussen bekende stadsgedicht De changeur. Dat laatste bracht hij in het plat Antwaarps, dat zelden zo oprecht en natuurlijk klonk als uit zijn mond. Zeker wanneer Nasr overgaat tot zingen met Stalen Boor wordt het erg pakkend en blijft niemand onbewogen.

Vreemd in ingetogen

Het Huelgas Ensemble, het internationaal vermaarde zestal onder leiding van dirigent Paul van Nevel dat polyfane muziek uit de Middeleeuwen en Renaissance brengt, blijkt dan weer meer iets voor de echte fans van het genre. Hoewel de kwaliteit ervan nauwelijks overschat kan worden, kon deze vreemde eend in de bijt toch zelden het publiek raken. Origineel en gewaagd, dat wel, maar weinig boeiend of opwindend en echt onder de indruk zijn we niet.

De Vlaamse schrijver Erwin Mortier, die met Godenslaap volgens velen dé roman van 2008 schreef, sluit de avond af. Hij vertelt vanuit zijn stokoude hoofdpersonage Helena, die de liefde voor haar Britse minnaar uit de Eerste Wereldoorlog nog altijd in elke vezel van haar lijf voelt. Liefde ten tijde van oorlog en het beenharde, continue gevoel van het gevaar elkaar op elk moment te kunnen verliezen waardoor je je geen houding weet aan te houden. Ingetogen maar intens. Overigens: onder de eindgeneriek weerklinkt Ik wil deze nacht in de straten verdwalen van Wannes Van de Velde, een prachtige keuze lijkt ons en dit nummer kwam zelden zo tot z’n recht als vanavond.

Gevestigde waarden en ontdekkingen

Deze feesteditie van Saint Amour was gevarieerd, verrassend, soms pakkend maar soms ook weer niet. Toch een zeer warme aanbeveling voor volgend jaar, tenminste als u een partner heeft (niet noodzakelijk, maar het maakt het er zeker fijner op) of als u wel van een potje literair, poëtisch, muzikaal en romantisch woordengenknuffel houdt. En uw vriend/ vriendin uiteraard ook. Alleszins onontbeerlijk voor de poëzieliefhebbers onder ons.