Tuymans doet een beetje pijn

Kunstenaar Luc Tuymans moet wel een druk bezet man zijn. Met tentoonstellingen en successen in binnen- en buitenland heeft hij al menig kunsthart een slagje sneller doen slaan. Het is echter pas de eerste keer dat hij een solotentoonstelling in het Brusselse geeft. Op de bovenste twee verdiepingen van het Wiels sieren twintig nieuwe schilderijen de spierwitte muren. Deze keer put Tuymans inspiratie uit virtuele realiteiten, utopieën en illusies in de beeldtaal. De titel Against the Day verwijst naar het boek van Thomas Pynchon uit 2006. Deze schrijver introduceerde onder meer het paranoia-aspect in de Amerikaanse literatuur. 

Voyeurisme en pessimisme

Het hoogtepunt van de tentoonstelling is een diptiek van een man, op het ene schilderij wroetend in een tuin en op het andere werk doelloos rondturend. Alsof het nutteloze van het graven in een door hoge muren omringde tuin nu pas tot hem doordringt. De klap die de man daar voelt moet ongeveer overeenkomen met het gevoel dat de bezoeker voortdurend overvalt, namelijk een soort van pessimistische leegte. De schilderijen doen – ondanks hun ontegensprekelijke schoonheid – zo vervreemdend en koud aan dat kijken soms voyeurisme lijkt. 

Smog

De interactie tussen de ruimtes en de kunstwerken zelf is buitengewoon subliem. Het vele natuurlijke licht dat binnenvalt doet de schilderijen bijna zweven. De bezoeker heeft zelfs bijna de indruk dat die lichtgrijze Brusselse smog de zalen is binnengedrongen en alles in een gedempte en mysterieuze mist hult. Tuymans zelf spreekt van de schilderijen als van een soort tegenlicht – verwijzend naar de titel – en hij slaat daarmee inderdaad de nagel op de kop. Je kan voor of tegen de werken van Tuymans zijn, daar valt niet over te twisten. Maar een betere setting om zijn werken te bekijken, ga je nog maar moeilijk vinden.