Ieder kind heeft die allereerste, magische film die een reactie van absolute verwondering uitlokt zoals Indiana Jones of Star Wars. Met open mond en ingehouden adem leef je mee, volledig ondergedompeld in een andere wereld. Wanneer de credits na afloop over het scherm rollen, ben je als jonge kijker voor altijd veranderd: er is een bewustzijn ontstaan over wat films potentieel kunnen zijn en kunnen betekenen.

Eénmaal ouder geworden, herinnert enkel het verkleurd bioscoopticket nog aan dat magisch inwijdingsritueel. Hoe meer films we zien, hoe moeilijker het steeds wordt om die oorspronkelijke betovering opnieuw te beleven. Afgevlakt door veelheid en murw geslagen door overdaad, heeft onze verwondering met de jaren plaatsgeruimd voor gewoonte. Wat rest ons nog van het kind dat met open ogen wegdroomde in het donker van de bioscoopzaal?

Cameron, James Cameron

Met Avatar heeft regisseur James Cameron (Terminator, Aliens), in zijn eerste film sinds Titanic, op talloze manieren opnieuw filmgeschiedenis geschreven: zijn real-time motion capture technologie, hybride CGI en revolutionair gebruik van stereoscope camera’s en het IMAX-formaat, het is allemaal stuk voor stuk grensverleggend. Niettemin is Camerons allergrootste verwezenlijking met Avatar van een heel andere soort.

De film vertelt hoe marinier Jake Sully (Sam Worthington) op de planeet Pandora als deel van een Aardse kolonie kostbare mineralen komt oogsten. De lokale bevolking, een blauwhuidig alienras genaamd de Na’Vi, is hier echter niet mee gediend. Om de gevaarlijke atmosfeer van Pandora makkelijker te navigeren, wordt gebruik gemaakt van hybride mens/Na’vi klonen, genaamd Avatars, die met de geest bestuurd worden. Jake probeert met de hulp van dr. Grace (Sigourney Weaver) het vertrouwen van de Na’vi te winnen. Gaandeweg raakt Jake echter in de ban van de jonge Na’vi Neytiri (Zoe Saldana), een liefde die hem langzaam maar zeker zijn hele wereldbeeld in vraag doet stellen.

Virtuoos spektakel

Laat je echter niets wijsmaken. Avatar gaat helemaal niet over een reis naar een verre planeet, waar aliens iemand leren om de wereld door nieuwe ogen te bekijken. In de eerste plaats is Avatar een reis naar het diepste van jezelf, terug naar die oorspronkelijke filmbetovering, naar die primaire beleving van onversneden avontuur en meeslepend spektakel. De hoofdrolspeler in dit verhaal is niet Sam Worthington, maar dat uitzinnig, verwonderd kind in ons binnenste, dat we allemaal ooit waren en dat ons leert om film opnieuw door jeugdige ogen te bekijken. Ondanks het heel klassieke verhaal voelt Avatar daardoor dan ook juist ontzettend fris aan.

Natuurlijk is de film niet zonder foutjes. Er vallen een aantal gekunstelde dialogen te bespeuren (zeker in Worthingtons voice-overs) en niet alle bijfiguren worden afdoende ontwikkeld.

Daarop focussen zou echter een kaakslag zijn voor de monumentale realisatie die Avatar is. Ridicuul mooi en overlopend van fun, is de film een ontroerend, modern meesterwerk dat geen moment verveelt en van de eerste tot de laatste seconde Camerons bezield perfectionisme uitademt. Avatar is een sprankelende ode aan de magie van het medium en de onovertreffelijke kracht van ongebreidelde verbeelding.