Met de feestdagen kan niemand er naast kijken: in alle toonbanken en reclamebladen wordt een heel eetbaar dierenrijk van a tot z aan ons gepresenteerd op een gegarneerd schoteltje. Wie echter net een malse steak achter de kiezen heeft, wacht misschien best nog even alvorens aan dit leesvoer te beginnen. Jonathan Safran Foer slaat immers, na zijn eerste twee prachtromans Everything is Illuminated en Extremely Loud and Incredibly Close, in zijn nieuwe non-fictiewerk Dieren Eten (Engels: Eating Animals) een boekje open over de vleesindustrie en hoe die schaamteloos en als een bloeddorstige beenhouwer tewerk gaat. Foer- sinds kort zelf een overtuigd vegetariër - vertelt hoe de geboorte van zijn eerste kindje hem ertoe aangezet heeft na te denken over wat er op diens babybord zal terechtkomen, nu en later. Vlees is namelijk ook belangrijk in ieders dieet en Foer vraagt zich via grondig onderzoek af of dat deeltje van de driehoek eigenlijk nog wel koosjer is, voor mens én voor dier.

Dieren eten en mishandelen op één bord

Het antwoord hierop is een bijna volmondige nee, tenzij iemand van mening is dat het schoppen en slaan van biggetjes, het afrukken van kippenhoofden en het tergen en mishandelen van kalkoenen als diervriendelijk kan worden beschouwd. Foer beschrijft de toestand van de bio-industrie, (die overigens niets met onze betekenis van het woord bio te maken heeft, integendeel), in kwekerijen en fokkerijen in de Verenigde Staten, (die ook hun afdelingen hebben in Europa!) zoals die werden opgemeten door werknemers, experts van de overheid, journalisten en dierenactivisten. Naast het landvee komen onder het motto “al die sardientjes zijn ook mijn vriendjes” onze zeebewoners aan de beurt. Een garnaal mag dan voor velen geen emotionele waarde hebben, als er bij elke vangst als bijvangst een tiental dolfijnen, zeehonden, haaien en zeepaardjes zitten, gaat een mens wel even slikken (of net niet in het geval van die garnaal).

De toestand is hopeloos én ernstig, zo lijkt het wanneer je de rampzalige beschrijvingen leest van hoe deze dieren, die al bij al toch de mens moeten dienen in dit systeem, niet eens een waardig leven krijgen met voldoende ruimte en voedsel, maar van bij de geboorte al worden mishandeld voor ze op de slachtbank belanden. Voor de overtuigde carnivoren lijkt dit misschien nog weg te wuiven, “het zijn immers toch maar dieren, niet?” Fair enough, ware dit het enige punt dat JS Foer aan te klagen heeft in zijn boek. Helaas wordt deze beestenboel ook nog eens volgespoten met allerhande antibiotica en andere smakelijke preparaten, wat echter niet voorkomt dat ze door de onhygiënische nalatigheid van de industrie bij aankomst in de winkel vaak nog exotische vriendjes bij zich dragen als de salmonellabacterie. Wie een griepje krijgt, heeft het soms niet overgekregen van iemand anders, maar van zijn broodje kip bij de lunch. Daarnaast wordt ook de actuele kwestie van de global warming niet over het hoofd gezien. Koeien laten scheten, niet alleen vies maar ook nog slecht voor het milieu, en ze worden met meer gewassen gevoed dan ze in veel Afrikaanse landen in 3 oogsten kunnen binnenhalen.

Meedogenloos beeld

Het gevaar met boeken over de voedselindustrie zoals dit is dat de balans gaat overslaan naar het extreme, waarbij er overal impliciet zwaailichten en alarmen beginnen af te gaan met “WEG MET DE VLEESINDUSTRIE, STOP MET VLEES ETEN” enzovoort. Deze weg gaat Foer echter niet op, de manier waarop hij zijn pijnlijke informatie overbrengt in zijn boek is eerlijk en volledig nagetrokken (zin per zin kan je zijn uitspraken achteraan in het boek checken). Hij doet aan showing, niet telling en voor een onderwerp als de meedogenloze vleesindustrie is het knap hoe objectief Foer zijn zaak uiteenzet.

Als lezer krijg je niet alleen het relaas van de auteur zelf te horen, hoe hij te werk is gegaan in zijn onderzoek naar the smoking cattle, maar krijg je ook een behoorlijk aantal andere getuigenissen te lezen. Zowel de extreme activisten, de echte boeren als verdedigers van het vlees komen aan het woord, waardoor Dieren Eten nooit eenkleurig wordt, maar een duidelijk en eerlijk beeld geeft van wat er achter de muren van de stallen en de mazen van het net gebeurt. Een vies zaakje verteld in een indrukwekkend boek: lezen die handel