Ingmar Bergman: De Lust en de Demonen
Mikael Timm
Bij Zweden denken we aan weidse bossen, zelfbouwkastjes van Ikea en de Swedish Chef. Een beetje filmliefhebber zal echter meteen ook aan een ander exportproduct denken: de filmmaker Ingmar Bergman.
Sinds zijn dood in 2007 werd het gigantische archief dat hij heeft nagelaten opengesteld voor wetenschappers allerhande. Zo ook voor Mikael Timm, die bovendien enkele persoonlijke gesprekken had met de man zelf. Hier knelt echter het schoentje: net iets te vaak worden frases als “zo vertelde Bergman mij ooit” in voor het overige erg heldere proza gegooid. Het getuigt van een iets te nadrukkelijk aanwezige auteur die soms eerder zijn relatie met de filmmaker in de schijnwerpers lijkt te zetten, dan zijn leven.
Standaardwerk in wording
Op dit punt van kritiek na is deze erg lijvige biografie (ruim 700 pagina’s) een standaardwerk in wording, naast Bergmans autobiografie en de recent verschenen, erg lijvige maar bijzonder prijzige Taschenuitgave The Ingmar Bergman Archives. De Lust en de Demonen is als het ware een synthese van deze eerdere uitgaven over zijn omvangrijke oeuvre, inclusief zijn werk voor het theater waar lang niet zoveel inkt over gevloeid is als zijn filmografie; maar ook over zijn woelige privéleven – niet minder dan vijf mevrouwen Bergman zijn de revue gepasseerd.
Zonder in ideologische kaders te vervallen wordt Bergmans werk opgehangen aan kleine en grote gebeurtenissen uit ‘s mans leven, een frisse invalshoek ten opzichte van eerder verschenen analyses vertrekkend uit de psycho-analyse, het feminisme of een andere strekking. Dit is een werk dat zonder twijfel bijdraagt aan de – reeds omvangrijke – canon rond de man en mythe, Ingmar Bergman.
19 januari 2010
