Na een bijzonder woelig jaar voor de journalistiek met ook in Vlaanderen ontslagen en besparingen bij zowat alle mediagroepen komt een debat over de toestand en toekomst van de journalistiek niets te vroeg. Zoals de kerstessays van Geert Buelens in De Standaard al aangaven heeft Vlaanderen nood aan meer mediakritiek. Het Fonds Pascal Decroos, dat zich inzet voor bijzondere kwaliteitsjournalistiek, wil een bijdrage leveren aan dit debat en lanceerde vorig jaar de website mediakritiek.be. Ter ere van haar tienjarig bestaan wordt ook met het boek Jonge Honden niet terug maar vooral vooruitgekeken en naar oplossingen gezocht.

Geen revoluties

In tien interviews met vooral journalisten maar ook een academicus en een reclamejongen krijgen we een zicht op hoe relatief jong journalistiek geweld tussen 23 en 37 jaar die toekomst ziet. En dat is relatief optimistisch. Toch verschillen de meningen soms over wat er zal of moet gebeuren. Niet iedereen gelooft dat over vijf jaar de drukpersen stil liggen en we op onze kindle (e-reader) de krant zullen doorscrollen. Of we binnenkort en masse de meerwaarde van digitale televisie beginnen inzien. "In de media zijn er alleen maar evoluties en geen revoluties", klinkt het genuanceerd. Alles heeft zijn tijd nodig.

Toch is de rode draad doorheen de interviews dat de crisis een opportuniteit is voor journalisten en mediamanagers met lef, maar dat de nogal behoudsgezinde Vlaamse pers niet genoeg durft te innoveren en experimenteren. De krant zal dringend moeten kiezen en een vlotte samenwerking en uiteindelijke versmelting tussen online en printmediaredacties zou volgens een aantal journalisten de juiste weg zijn. Er wordt ook gepleit voor interactieve blogs, Facebook en (opvallend vaak) Twitter om een actieve relatie aan te gaan met de nieuwsgebruiker en de journalistiek toegankelijker te maken. Een regionaal online nieuwsplatform (zoals bij het nieuwsblad.be) met lokale dossiers die op de politiek wegen zullen volgens anderen steeds belangrijker worden nu het globale nieuws ons toch al langs alle wegen bereikt.

Meer plaats voor Europa

Bij dat internationale nieuws lijkt er steeds minder plaats voor Europa. Zo moest interviewer Geert Zagers (tevens een jonge hond) terwijl hij op zoek was naar een jonge Europa-verslaggever, constateren dat er voor heel Vlaanderen zo goed als één journalist van Belga als bron fungeert. Ook over de dominantie van persberichten en het gebrek aan eigen nieuwsgaring of de overexposure van Michael en Britney is de groep niet te spreken. Uit een minionderzoek concludeert een journalist dat ook in Vlaanderen maar een fractie van de berichtgeving nog zelf geproduceerd wordt.

Doorheen het boek kan je duidelijk een nieuwe visie op journalistiek ontwaren, die de kaart van de innovatie en het experiment wil trekken zonder evenwel sluitende antwoorden te hebben op al die nieuwe uitdagingen. Hier geen geklaag en gezaag maar een nieuw signaal. Door de toegankelijke interviews is dit boek niet alleen voor nieuwsjunkies of mediastudenten weggelegd maar een aanrader voor iedereen die het belang inziet van de journalistiek als waakhond van onze democratie.