Joy Division ontbloot eigen mythe

De impact van deze postpunkgroep die in de late jaren ’70 de wereld wakker schudde is niet te verwaarlozen. Luister naar hedendaagse groepen zoals Interpol, Editors en White Lies, en je hoort de melancholische, neerslachtige post-industriële sound waaraan Joy Division jaren geleden een stem gaf. Met tragische afloop.

Goodbye, punk

De documentaire start dan ook netjes met waar het allemaal begon. In het Engelse Manchester, dat geschetst wordt als een plek zonder kansen, strikt geregeerd en verwaarloosd door de regering onder iron lady Margaret Thatcher. In volle rebellie, onder invloed van populaire, wild om zich heen schoppende en anarchie proclamerende punkgroepen zoals Sex Pistols, beslissen twee jonge lads een band op te richten en op zoek te gaan naar een bezetting waarmee ze kunnen spelen. Guitaristen Bernard Sumner en Peter Hook vertellen hoe ze een gemeenschappelijke vriend, Terry Mason optrommelden om achter het drumstel plaats te nemen en songschrijver Ian Curtis vonden via een ordinaire advertentie. Warsaw is geboren, maar zonder veel succes.

Wanneer Mason de groep dan ook verlaat, wordt deze nietszeggende punkkopie genadeloos ontmanteld. Curtis haalt Stephen Morris aan boord om op het drumstel te kletsen en Joy Division ziet het licht, tragisch genoemd naar de prostitutievleugel in de vroegere naziconcentratiekampen.

Wanneer televisiepersoonlijkheid Tony Wilson toevallig op hun onuitgegeven EP An Ideal for Living stoot, vertelt hij overdonderd te zijn door het nieuwe geluid van deze vier onbegeerde jongens en biedt hij hen meteen een platencontract aan op zijn eigen onafhankelijk Factory Records-label. Wanneer het hypnotiserende Unknown Pleasures de groep dan ook meteen richting sterdom lanceert en de band op een Europese tournee gaat, loopt het fout.

Ontmantelde schoonheid

De druk wordt leadzanger Ian Curtis te veel, met epilepsieaanvallen tot gevolg. "Overmand door schaamte en het gevoel dat hij de controle over zijn leven kwijt was", getuigen de andere bandleden van een lijdenstocht die ze minimaliseren. Bij de start van hun eerste Amerikaanse tournee gebeurt het onverwachte. Curtis pleegt zelfmoord. “Only then we noticed the depressing lyrics”, geeft één van de bandleden toe.

En daar schuilt ongetwijfeld de schoonheid van deze zeer klassieke talking heads tv-documentaire van Grant Gee (die met Meeting People is Easy reeds achter de schermen bij Radiohead dook). De onwetendheid van Joy Division plaatst de gepercipieerde arrogantie van Ian Curtis meteen in perspectief. Geen schokkende onthullingen, maar vier jongens die hun eigen mythe ontbloten en terugblikken op een periode waarin ze gewoon muziek wouden maken, maar geen idee hadden waar ze mee bezig waren en moeten toegeven dat het met New Order (zonder Ian Curtis) nooit meer hetzelfde is geweest.