Slingerplanten en zuignappen in Kleefkruid

Voor choreografe Goele Van Dijck is het niet de eerste keer dat ze met inclusiedans werkt. Samen met Iris Bouche creëerde ze in 2004 bij Artforum/fABULEUS het felgesmaakte Lilium. Ze werkte ook mee aan de daaropvolgende Motor-Ik stages die Artforum organiseerde voor valide en minder valide dansers. Enkele deelnemers hadden de smaak duidelijk te pakken want ze spelen nu ook mee in Kleefkruid, een nieuwe inclusievoorstelling die Van Dijck samen met Frauke Mariën maakte, voor wie het de eerste inclusie-ervaring is. Op het Krokusfestival in Hasselt ging deze lentefrisse dansvoorstelling in première.

Bewegen is een recht voor iedereen. En iedereen moet dat volgens zijn eigen mogelijkheden kunnen doen. Dat zijn zowat de uitgangspunten van inclusiedans. Door de vele zorg die er aan de minder valide dansers besteed moet worden, is inclusiedans een bijzonder intensief project. Verschillende mensen leren met elkaar samenleven. Het proces is er dus minstens even belangrijk als het uiteindelijke product.

Tijdelijk invalide?

Kleefkruid begint prachtig. In het donker begeven de muzikanten zich op het witte speelvlak terwijl ze bezwerende klanken uit hun instrumenten toveren. Eén voor één floepen de peerlampjes achter hen aan, als waren het sterren op de donkerblauwe achtergrondmuur. Onder het hemelgewelf zitten de dansers in verschillende stoelen die hun diverse bewegingscapaciteiten symboliseren. Thijs en Charlotte bewegen in een elektrisch wagentje. Hanne en Véronique kunnen zelfstandig wandelen. Samantha moet het zonder benen stellen en zit net als Niels in een rolstoel. Interessant is ook dat er in Kleefkruid een tussencategorie lijkt te bestaan: na een ongeval met een rolstoel loopt een valide meisje met haar voet in een steunbot. Na een tijdje zal zij echter haar handicap wel terug kunnen loslaten.

Cocoonen

In Kleefkruid verkent men de wondere wereld van de flora. Erg knap zijn de bewegingsfrases waarin de voltallige groep zuignappen (of zijn het vleesetende planten?) en slingerplanten uitbeelden. In een lange kronkelende liaan begeven de dansers (en muzikanten!) zich naar de overkant. Er is dus niet enkel interactie tussen valide en minder valide dansers, maar ook tussen dansers en muzikanten. In het slotbeeld wordt er zelfs potgrond bijgehaald. In duo's bakenen ze met de aarde elk hun eigen leefomgeving af en start het cocoonen. Cynici zouden kunnen opmerken dat het vegetatieve thema zou kunnen geliëerd zijn aan de fysieke en mentale fase waarin sommige gehandicapten heden ten dage moeten leven. Maar de levenslustige dansers in Kleefkruid tonen dat ze net als bloesems in de lente ontzettend graag willen leven en bewegen.

De sfeer die in Kleefkruid overheerst is inderdaad het ontwakende voorjaar. De groene kledij en de okselfrisse muziek van HERMESensemble maken van Kleefkruid een knappe lentevoorstelling. Denk de Morgenstemming van Edvard Grieg. Of de dauw vroeg op een ochtenwandeling. Je zou willen dat de lente nu eindelijk zou beginnen in ons bevroren landje.

Oase van rust

Eén van de strafste stukken is het drumduet waarin Niels samen met een percussionist op de zijkant van zijn rolstoel trommelt. Subtiel en sterk is ook de blik tussen grote Sander en kleine Samantha, als lijkt ze te denken: wacht maar af totdat ik later groot ben. Het verschil wordt in Kleefkruid niet in negatieve termen gedefinieerd. Het zou een wrang beeld kunnen zijn, maar het wordt hier lieflijk schattig. Even later tilt Sander Samantha in zijn nek. In deze en sommige andere scène had de interactie tussen valide en minder valide dansers nog iets meer uitgewerkt kunnen worden, zoals in het sterke beginduet tussen Thijs en een rond hem zwevend meisje gebeurde. Net als een zonnebloem wurmt Thijs zijn elektrisch wagentje hoog de lucht in met één druk van de knop. Kleefkruid begint traag als een oase van rust, maar gaandeweg wordt het tempo wat opgedreven in een wervelende choreografie waarin veel ruimte is voor improvisatie.

Voor de minder valide dansers is Kleefkruid een wereld waarin alles kan, zeker gezien hun soms moeilijke alledaagse levensomstandigheden. Maar ook de valide dansers hebben waarschijnlijk veel uit dit project geleerd. Kleefkruid doet in deze zin wat denken aan Niet Kunnen is een Kunst van BRONKS, dat afgelopen weekend in première ging, waarin twee valide performers samen met een blinde danser en een dove actrice op scène staan. Beide voorstellingen proberen voorbij de beperkingen te gaan, maar Kleefkruid levert van de twee toch de boeiendste voorstelling op.