Grauwe klei met grove gebreken

Een melodrama wordt in pejoratieve zin meestal gedefinieerd als een onrealistisch verhaal vol pathos over romantiek en huishoudelijke situaties met stereotype personages; vaak met een vrouwelijke centrale rol. In die zin kan het een omen heten dat Mary and Max, Adam Elliot’s meest recente stop-motion film, door Melodrama Pictures geproduceerd is.

De film doet het verhaal van de onwaarschijnlijke briefwisseling en de vriendschap die daaruit ontstaat tussen een achtjarig meisje en een man van middelbare leeftijd, gescheiden door de Stille Oceaan. Mary is een ongelukkig meisje met overgewicht uit Australië met een kleptomane moeder die ook nog eens drinkt en met een vader die geen oog voor haar heeft. Max, op zijn beurt, is een alleenstaande Jood van middelbare leeftijd met asperger, die in New York leeft. Max heeft net als Mary ook overgewicht en leidt bovendien aan paniekaanvallen door zijn autisme, een aandoening die hem sowieso al sociaal isoleert. Kortom: miserie troef.

Filmkritische zinsverbijstering

Internationaal wordt Mary and Max overladen met lof. Neem echter van ons aan dat hier blijkbaar sprake is van een zeldzaam geval van filmkritische massahysterie. De film kan geprezen worden om zijn durf. Zware thema’s als autisme en eenzaamheid aansnijden is geen vanzelfsprekende keuze. Om het in stop-motion te doen al helemaal niet. Maar daarmee is de lovende kous wel af.  Opgetrokken uit grauwe, haast volledig gedesatureerde klei, is de wereld waarin Mary en Max zich voortbewegen een afzichtelijk universum, gevuld met personages die zich stuk voor stuk bedienen van een onaantrekkelijke, rubberachtige mimiek en hun emoties, ongeacht wat deze zijn, schijnbaar enkel kunnen uiten als overdramatisch gebrul of gekrijs. En alsof dat nog niet volstaat, vliegen de scheten en boeren het publiek ook rond de oren.

Sterfelijkheid, zelfmoord, depressie, zenuwinzinkingen, razernij en droefheid zijn lood- en loodzware thema’s die een uiterst gevoelige en weldoordachte touch vragen om niet pathetisch over te komen. Het meest frustrerende is dan ook dat wij een parel van een film zien glinsteren, diep begraven onder het oppervlak van Mary and Max. Een film waarin wij een ingetogen Philip Seymour Hoffman niet enkel horen praten, maar ook zíen acteren. Dialogen zijn namelijk zo goed als onbestaande: een irritante voice-over vertelt ons de hele film lang wat we zelf zien gebeuren en als de verteller eindelijk even zwijgt, begint Mary of Max wel zijn of haar gedachten aan ons te vertellen door één van hun vele brieven voor te lezen.

Hysterie en banaliteit

Elliot kiest om onbegrijpelijke reden voor stop-motion en gebruikt het medium vervolgens enkel om al het fijngevoelige potentieel kordaat te bulldozeren. Hij vervangt het door een melodramatische cocktail van hysterie en banaliteit die het één na het andere drama aan elkaar rijgt als een kralensnoer van emotionele uppercuts. Uiteindelijk kan je als kijker enkel nog met de ogen rollen wanneer de zoveelste tegenslag met tranerige strijkers wordt aangekondigd, of -dramatiek ten top- wanneer een personage met de fles in de hand in het donker zelfmoord overweegt terwijl de tonen van (jawel) Que sera, sera uit de surroundspeakers blaren.

De film is toch één ster waard voor het gebruik van het magnifieke Penguin Café Orchestra op de soundtrack.