De Plaag
David Van Reybrouck
Ik wilde eigenlijk een ander boek recenseren. Iets Amerikaans, weet je wel. Maar die kwam niet aan. Dan maar De Plaag (2001) van David Van Reybrouck (1971) gelezen. Een geluk bij een ongeluk.
Van Reybrouck won enkele weken geleden de Cultuurprijs voor essayistiek met Pleidooi voor Populisme. Zijn stuk Missie dat in 2008 voor het Theaterfestival werd geselecteerd, beleeft heden ten dage een reprise. Best indrukwekkend voor een man die zijn veertigste verjaardag nog moet vieren.
De Plaag is het debuut van Van Reybrouck. De auteur won er in 2002 de Debuutprijs mee. Maar ik ben jong en aanstormend en laat me dus niet imponeren door zulke dure instituten en nietszeggende brevetten. Ik begin aan De Plaag zoals je aan elk debuut moet beginnen: Heerlijk onbezonnen. Verwijzingen naar eerder werk van de auteur hoeven niet te worden gezocht, laat staan dat er gepalaverd moet worden over een plek voor het boek in zijn oeuvre.
Literaire non-fictie
Waar de meeste debutanten als onderwerp zichzelf nemen en hun hoogstpersoonlijke kwellingen en twijfels neerschrijven, speelt de schrijver hier een opmerkelijk bescheiden rol. Dat viel misschien wel te verwachten als je weet dat Van Reybrocuk vooraleerst historicus en archeoloog is. In De Plaag – literaire non-fictie noemt hij het zelf – probeert hij de waarheid achter een verjaarde plagiaataffaire te achterhalen. Maurice Maeterlinck zou een theorie over termieten hebben gejat van de Zuid-Afrikaanse schrijver Eugène Marais.
Dat de zaak zich zo´n tachtig jaar geleden afspeelde, hoegenaamd niet eenduidig is en een nogal onspectaculaire ontknoping kent, maakt het er niet beter op. En toch heeft Van Reybrouck mij vanaf de eerste pagina´s te pakken en wil ik van naadje tot draadje weten wat er precies gebeurd is.
Te veel
De reden hoervoor is het feit dat de schrijver-wetenschapper onnoemelijk genereus is met zijn kennis. Hij heeft het niet enkel over het vermeende plagiaat maar wijdt eindeloos uit over het werk van Maeterlinck en Marais, over het symbolisme waartoe die eerste behoorde, over het interbellum en de negentiende eeuw, Zuid-Afrika en België, Parijs en Kaapstad, morfine en cocaïne en ga zo maar verder. Van Reybrouck weet het allemaal aan elkaar te linken en maakt een ingenieus bouwwerk van wat op het eerste zicht een ongeordende puinhoop lijkt. Net als een termietenhoop, maar dat had de schrijver zelf ook al door. De Plaag is één van die weinige boeken die je doen geloven dat je de hele wereld weer een beetje beter begrijpt.
Zeggen dat dit boek een snoepje is, zou deze roman oneer aan doen. Het is een hele berg snoepjes - vol zoete weetjes, maar ook bittere constataties. Helaas kan je van te veel snoepen ook kotsmisselijk worden. Soms moet het boek even aan de kant voor een spelletje Tetris, want er staat te veel in om in één keer te kunnen opnemen. Dat maakt De Plaag niet minder goed. David Van Reybrouck is ondertussen misschien een gevestigde naam en De Plaag bijna tien jaar oud, maar dat is geen reden om de schrijver na dit boek niet van nabij te gaan volgen.
23 februari 2010
Add comment
CJP-voordeel
Haal een exemplaar van De Plaag in huis door CJP-cultstudent Sarah te overtuigen waarom net jij dat boek verdient. Lees verder...
