Nederlandse Dimitri Verhulst met empathie

Hij sleurt je vanaf de eerste zin mee en hoewel Mama Tandoori geen pointe heeft  - hij ramt de meelijwekkende werkelijkheid van zijn jonge leven pagina na pagina door je strot -, verveelt zijn levensverhaal geen moment.

Ernest van der Kwast werd in 1981 geboren in Bombay. Met een Indiase moeder en een Nederlandse vader groeien hij en zijn twee broers op in Nederland, waar hij tegen wil en dank in de atletiek-, padvinders- en jongenskoorwereld wordt gegooid. Wanneer hij op school in aanraking komt met toneel, gaat zijn schrijfcarrière van start. Hij begint toneelstukken en kortverhalen te schrijven, wordt hoofdredacteur van een literair tijdschrift, organiseert literaire podia en schrijfwedstrijden, geeft boeken uit onder pseudoniemen en doet tussendoor aan discuswerpen, een gewoonte die sinds de atletiekvereniging is blijven hangen. Met Mama Tandoori schrijft Ernest zijn vierde boek onder die naam.

Familie met een hoek af

Moeder van der Kwast is het prototype van de Indiase vrouw. Althans, zo wordt ze afgeschilderd. Gezien onze beperkte ervaring met Indiase vrouwen, moeten we blindelings op de inschatting van de schrijver vertrouwen. Feit is dat ze in één woord onmogelijk is.

Laat me, om misverstanden zoals “dat is zo een die elke andere vrouw afkraakt” te vermijden, toe de situatie even te schetsen. De moeder des huizes heeft steeds een deegroller bij de hand, waarmee ze met de losse pols in het rond zwaait, en leeft volgens het motto “gratis is goed”, wat betekent dat ze kilo’s kattenvoer inslaat omdat het in aanbieding was, hoewel ze geen kat heeft en de blikjes dan maar uitdeelt als verjaardags- of huwelijksgeschenk. Verder heeft ze een hekel aan haar hele schoonfamilie, die ze zonder verpinken allerlei zaken - tot de keuken van de dementerende overgrootmoeder toe - afhandig maakt en bezorgt ze zowel haar makelaars als haar portier een depressie.

Onvervulde verlangens

Je zou erbij gaan huilen als de schrijver er zelf niet om zou lachen. Meer dan eens, om precies te zijn om de tweeënhalve bladzijde, voel je een diepe steek van medelijden voor alle mensen uit haar omgeving. En je zou haar haten als haar tragedie niet zo tastbaar zou zijn. Haar oudste zoon, haar eerstgeborene, haar trots, is geestelijk gehandicapt en daar zal ze nooit aan wennen. In de zorg voor Ashirwad en haar twee andere zonen zie je haar goedheid, wat het onmogelijk maakt haar te haten.

Ook de andere familieleden ontkomen niet aan een diepgaande analyse. Zonder gêne vertelt van der Kwast over "uncle Sharma", tante Jasleen en oom Herbert, die stuk voor stuk haast even excentriek en tragisch zijn als zijn eigen moeder.  Hij doet dit in hoofdstukken die elkaar chronologisch volledig overlappen, maar verliest de lezer nooit. De rode draad - of was het de rode peper? - is dan ook niet de tijdslijn, maar de onvervulde verlangens, de wrok en de zoektocht naar het geluk van al deze personages. Geluk dat geen van hen tot nog toe vond.

Tragikomische ontroering

Waar andere schrijvers blijven steken in enkel het lachwekkende of enkel het tragische beschrijft van der Kwast zijn familie op een manier die beide combineert. De lach is nooit ver verwijderd van de frons.

Het boek is alles tegelijk: hilarisch, ontroerend, onbesuisd en scherpzinnig. En dat zonder dat het opvalt. Geen schrijver die lijkt te zeggen: hier wil ik grappig zijn, hier moet je huilen. Hij is de Nederlandse Dimitri Verhulst, maar dan empathischer en minder marginaal in de keuze van zijn onderwerp.