Venlo speelt zich af in het gelijknamige Nederlandse provinciestadje aan de Maas, waar Geert Wilders geboren is en Duitsers drugs kopen. De helaasheid van Venlo is dat het net als iedere andere stad van die schaal geen gezellig dorp meer is, maar ook geen grootstad is. De inwoners trekken zich terug in hun eigen cocon, uit angst voor de globalisering en hun toegenomen onveiligheidsgevoel. Venlo is een wannabe, op zoek naar een eigen identiteit. 

Bier en tieten

Het stuk speelt in een oude parochiezaal op locatie. De toeschouwers zijn getuige van de plechtige inhuldiging van een nieuw kunstwerk. Dat gaat gepaard met volkse taferelen: het gerstenat vloeit rijkelijk en de schrale schlager- en zuipgezangen doen denken aan Aalst in volle carnavalssfeer en de Oktoberfesten in München.

De schepen van cultuur van Venlo, Marleen Scholten, liet een Argentijnse kunstenaar voor 75.000 euro een oranje ijsschots ontwerpen, vanuit het geloof dat kunst in de publieke ruimte de mensen dichter bij elkaar kan brengen. Een derde van de totale kostprijs van de sculptuur werd opgehoest door Matijs Jansen, een lokale ondernemer, die hierdoor hoopt dat de gemeenteraad snel zijn andere projecten zal goedkeuren (want voor wat hoort wat). De overige twee derde van het bedrag is belastingsgeld dat de geschiedenislerares (sublieme rol van Maartje Remmers) liever besteed had gezien aan investeringen in de zorgsector of het onderwijs. De politieagent (Walter Bart) steunt eerst de schepen, maar volgt daarna de massa en keert zich tegen haar.

Scholten wil via kunst de mensheid "verheffen", maar slaagt er niet eens in haar eigen tienerzoon in het gareel te houden. Ook de politieagent blijkt niet perfect want hij gaat onder invloed van de drank zijn boekje te buiten: hij valt Scholtens zoon aan nadat die het gewaagd had om met zijn dochters te flirten, die overigens zelf geen toonbeeld van zedig gedrag zijn.

Kleinburgerlijk gat

De vier professionele acteurs van het Nederbelgische Wunderbaum laten zich op iedere locatie bijstaan door amateurspelers die de overige rollen vertolken. Aanvankelijk lijkt de kloof tussen Hollands en Vlaams de geloofwaardigheid wat in de weg te zitten, maar algauw ben je ondergedompeld in de enerzijds zo vertrouwd aandoende en anderzijds zo bekrompen sfeer uit dit kleinburgerlijke gat genaamd Venlo.

In een prachtig verbloemde taal, die in scherp contrast staat met de rauwe personages, grijpt Wunderbaum je regelrecht bij de strot. Zonder dat je er erg in hebt, legt Venlo alle pijnpunten van de samenleving bloot: de diepgewortelde aversie tegenover politiek of hedendaagse kunst en de antisfeer tout court, waarin het volk gestuurd wordt door de media die hen met onvervulbare verwachtingen opzadelen.

Survival of the fittest

Na afloop van Venlo klinkt Ich bin wie dudoor de boxen, maar deze schijnbare tolerantie voor de ander werd even ervoor nog scherp doorprikt. In haar populistische discours verwoordt de lerares het treffend: de mens is slechts een dier voor de ander en doet in zijn survival of the fittest enkel wat hij graag wil doen, en niet wat de zogenaamde politiek correcten willen dat ze doen. Het zet je aan het denken: is het wel belangrijk om anderen aan te porren tot cultuurparticipatie, vanuit een geloof dat kunst de mens verrijkt? Getuigt dat niet van een heel elitaire opvatting? Want waarom schrijf ik deze recensie? Omdat ik je als lezer tot cultuurbeoefening wil "verheffen"?

Je kan je zowel vinden in de argumenten van de cultuuroptimist als de cultuurpessimist. En dat laat je, zoals na een verkiezingsdebat, achter met meer vragen en minder antwoorden dan je eerst had. Dat klinkt erg pessimistisch, maar het is net de grote kracht van Venlo: het lachen vergaat je en je blijft volslagen kapot achter.