Murakami in bloedvorm

In 1q84 maken we afwisselend kennis met Tengo en Aomame: de ene een beloftevolle jonge auteur en leraar wiskunde, de andere een sportinstructrice en huurmoordenares. Al gauw komen we te weten dat deze personages zich in een soort alternatieve wereld bevinden, waar ze een speciale rol te vervullen hebben en dat hun wegen onvermijdelijk zullen kruisen. Wat volgt, is een meeslepende en raadselachtige vertelling, bevolkt door een rist kleurrijke personages, een religieuze sekte en een mysterieus manuscript.

Alle thema’s en obsessies van Murakami’s vroegere werk komen terug: de anonieme grootstad met eenzame, dolende zielen en zijn heel eigen versie van het magisch realisme. Murakami is een grootmeester in het beschrijven van de diepste zielenroerselen en gedachten van zijn personages, van alledaagse problemen tot de grote metafysische problemen. Hij observeert trefzeker, vindt steeds de juiste metaforen, maar vervalt nooit in mooischrijverij. Haast ongemerkt voegt hij in zijn verhaal filosofische maar directe beschouwingen in over leven en liefde, maar even goed over literatuur of religie. Zo speelt hij een subtiel verwijzingsspel met Orwell's 1984 en kan je het verhaal evengoed lezen als een meesterlijke allegorie op de vage grens tussen fictie en werkelijkheid.

Sneltrein

Daarnaast slaagt hij er ook in om een uiterst boeiend en spannend verhaal af te leveren, met de allure van een ingenieuze thriller of detectiveverhaal. Hij schrijft als vanouds in een vloeiende stijl, als een sneltrein die nooit vaart mindert. Bovendien – en dat zijn we niet van hem gewoon – laat hij haast elk hoofdstuk op een cliffhanger eindigen. Zo komen er voortdurend nieuwe vraagtekens bij en geeft hij slechts mondjesmaat nieuwe informatie mee. Het is moeilijk om nu al een eindoordeel te vellen over deze twee boeken, aangezien het derde deel pas voorjaar 2011 verschijnt en er nog een hele berg losse eindjes aan elkaar geknoopt dienen te worden. 

Sommige vragen zullen waarschijnlijk nooit opgelost worden (om het in Murakami’s woorden te zeggen: " als je het zonder uitleg niet snapt, snap je het nooit") – maar zo geeft de auteur ons met deze twee boeken alvast genoeg stof tot nadenken tot "voorjaar 2011". Dit is een boek dat brandt van ambitie en in elke zin allesomvattend poogt te zijn, en ons in een troosteloze wereld de alternatieve wereld van de fictie als troost aanbiedt. Het zou ons niet verbazen als dit meesterwerk binnen afzienbare tijd het etiket van moderne klassieker opgekleefd krijgt.