Holoceencyclus
Berlin
Het Antwerpse collectief Berlin maakte vier bijzondere stadsportretten in hun Holoceencyclus. Van het kruispunt van de wereldreligies over onooglijke gebieden in Nunavut en Colorado tot de huidige hoofdstad van de smog. Zo divers de plaatsen zijn, zoveel gelijkenissen zijn er tussen de mensen die er leven.
Op Theater Op De Markt in Hasselt presenteerde Berlin zijn vier creaties uit de Holoceencyclus. Ondertussen startte dit bijzondere collectief ook aan de nieuwe cyclus Horror Vacui. Het eerste luik hiervan (Tagfish) is een geënsceneerd rondetafelgesprek over een omstreden bouwproject in het Rhurgebied. Tagfish ging in juni in première in Duitsland. Nu is de film voor het eerst te zien in oktober in kunstencentrum STUK in Leuven waar Berlin artist in residence is.
Het werk van Berlin kan je het best omschrijven als documentair theater waarin film de acteurs vervangt. Op verschillende schermen (variërend in de Holoceencyclus tussen drie en zes) worden tegelijk beelden getoond van steden die een indruk nalaten. Berlin maakt dus niet alleen inhoudelijk interessante portretten, maar verheft het docugenre tot een ware kunst door het in een schitterende vorm te gieten.
Vorm
In Jerusalem #1 is die vorm nog vrij rudimentair: drie naast elkaar hangende beeldschermen tonen soms dezelfde, soms andere beelden. Iqaluit #2 is de enige installatie van het kwartet: je treedt binnen in een iglovormige constructie en bepaalt zelf je kijkritme. In Bonanza #3 hangen onder een miniatuurversie van het gelijknamige dorpje in Colorado vijf televisieschermen, evenveel als het aantal gezinnen dat permanent in dit verlaten oord woont. Het grootst gaat Berlin in Moscow #4. Het publiek staat hier recht in een circusachtige tent, waarin de live muziek van Benjamin Boutreur en de zes bewegende schermen voor een nog intensere ervaring zorgen.
Het tempo in Iqaluit #2 ligt wat lager dan bij de rest. In de beeldenstorm van Moscow #4 weet je dan weer niet waar eerst te kijken. Het is deze recentste voorstelling die ook de meeste fictieëlementen bevat. Bonanza #3 lijkt dan weer op een sprookje zonder happy end. De meest klassieke documentaire is Jerusalem #1, niet toevallig de stad waarover al het vaakst documentaires gemaakt zijn.
Inhoud
Wat vooral opvalt is dat de inwoners overal hardnekkig aan hun eigen gelijk trachten vast te houden. In Jerusalem #1 gebeurt dat zelfs heel treffend wanneer een joodse en een moslimgeleerde gewoon langs elkaar heen praten. Berlin tracht beide gemeenschappen op gelijke voet te benaderen, maar in wat ze tonen - en wat wellicht de werkelijkheid is- gaat de sympathie van de kijker al snel naar de verdrukte Palestijnen. Ook in Bonanza #3 leven de zeven permanente inwoners naast elkaar in plaats van met elkaar. Eén koppel haalt het zelfs in hun hoofd om een rechtzaak aan te spannen tegen de gemeenteraad (die slechts uit drie leden bestaat), met als enige resultaat dat Bonanza zijn erkenning verliest en verzwolgen wordt door de bossen. In Moscow #4 zie je de schrijnende tweedeling in deze duurste stad ter wereld: zij die miljoenen verdienden na de val van het Sovjet-imperium, en zij die amper kunnen overleven met hun onderbetaald baantje.
Hoe groot of hoe klein de leefgemeenschap ook is, mensen lijken elkaar overal het licht in de ogen niet te gunnen. De wet van de sterkste geldt overal. Benieuwd of dat ook zo is in de komende stadsportretten, waarvan Berlijn -hoe kan het ook anders- binnen onafzienbare tijd de Holoceencyclus zal afsluiten.
10 augustus 2010
