Tragisch surrealisme verpakt als visueel sprookje

Women Without Men, een adaptatie van de gelijknamige magisch-realistische roman van Shahrnoush Parsipour, vertelt het verhaal van vier vrouwen tegen de achtergrond van de Iraanse machtsomwenteling in 1953. Tijdens deze cruciale periode in de Iraanse geschiedenis brachten Amerikaanse en Britse troepen de democratisch verkozen president Mossadegh ten val om de macht van de Sjah te herstellen.

In deze tumultueuze tijd proberen vier vrouwen hun leven een nieuwe vorm te geven. Zarin, een jonge prostituee, kan niet langer de aanblik van mannen verdragen en is totaal ingestort. Fakhri zit vast in een liefdeloos huwelijk tot een oude vlam terug in haar leven opduikt. Munis is een politiek geëngageerde vrouw, maar mag van haar dominante broer de straat niet langer op. Munis’ vriendin Faezeh daarentegen droomt net van een huwelijk met de broer van Munis.

Het lot brengt de vier tragische figuren samen in een idyllische boomgaard, waar hun leven een radicale ommekeer maakt. Maar er komt algauw een einde aan de rust wanneer de werkelijkheid hun sprookjesboomgaard binnendringt.

Visueel krachtige tragedie

Dit surrealistisch drama is het debuut van de visuele kunstenares Shirin Neshat. De artistieke achtergrond van de regisseur is duidelijk merkbaar in de beelden, die esthetisch van een zeer hoog niveau zijn. Vooral in de boomgaard zijn de visuele impulsen overweldigend. De kleuren van de boomgaard contrasteren op een treffende manier met het sepia van de straten van Teheran waarin het verzet zich afspeelt. De film won dan ook terecht in 2009 de Zilveren Leeuw voor de beste regie op het Filmfestival in Venetië.

Ook de tegenstelling tussen de sprookjesachtige taferelen en het tragische verhaal is opvallend. Doordat er echter zo veel aandacht wordt besteed aan de beelden, geeft de film de indruk dat het verhaal slechts bijkomstig is. De film is vooral naar het einde toe wat traag, maar de lotgevallen van de vrouwen zullen niemand onbewogen laten.

Naast het emotionele verhaal zit er uiteraard ook een politieke boodschap in Women Without Men. De keuze om het geheel te kaderen in de machtsomwenteling van 1953 is niet toevallig. Deze gebeurtenis is eerder onbekend in het Westen en de regisseur hoopt met de film een ander zicht op de Iraanse geschiedenis te geven.

Met zijn prachtige vormgeving is Women Without Men een geweldig film om naar te kijken. Neshat geeft de toeschouwer mooi verpakt stof tot nadenken.