Een langzame stomp in de maag

Het beroemde Festival van Avignon vroeg aan Guy Cassiers om een voorstelling te maken over de twee beroemde en gedoemde verzetstrijders uit de 15de eeuw. De kerkelijke schandalen van het afgelopen jaar waren hét gedroomde glijmiddel om de religieuze excessen van toen te linken aan die van vandaag.

Androgyne maagd

"Mijn kerk is er een van soberheid en strijd, niet van pracht en praal", zo vertelt de jonge Jeanne d'Arc. Ze hoort goddelijke stemmen (hier gezongen door Collegium Vocale) die haar opdragen om Frankrijk te bevrijden van de Engelse troepen. De kortgewiekte Abke Haring zet een uitstekende vertolking neer als de androgyne maagd Jeanne, die door haar riddertenue en ambitieuze idealen de koninklijke machtshebbers (Stefaan Degand en Katelijne Damen) uitdaagt.

Het monkelende conclaaf van clerus en adel laat Jeanne doen, zolang haar heldhaftige imago Frankrijk overwinningen bezorgt. Tot een religieuze rechter (Jos Verbist) haar na een schijnproces tot de (digitale) brandstapel veroordeelt. De oranje videovlammen van Cassiers laten Jeanne esthetisch opbranden, terwijl de "heks" de pakkende slotwoorden van Tom Lanoye uitspreekt.

Vangheluwe

De oranje vuurstapel is een van de weinige kleuren in de donkere voorstelling, die sterker wordt wanneer in het tweede deel Gilles de Rais (Johan Leysen) centraal staat. De voormalige compagnon van de puriteinse Jeanne is nu afgegleden tot een kinderverkrachter en duivelsaanhanger, daarin bijgestaan door de andere acteurs die het complement van hun eerste rol vertolken.

Zo is de androgyne Haring nu de monnik-minnaar van Gilles, en doet de rechter in een identieke scène heel erg zijn best om de misdaden (pedofilie en moord) van Gilles, de middeleeuwse Vangheluwe, te verdoezelen: "Wij zijn zelf het slachtoffer in deze affaire". Deze en andere citaten van de huidige clerus zijn soms wat te expliciet en daardoor eerder komisch dan schokkend.

Grimmig en aangrijpend

Lanoyes taal is minder vormelijk en Cassiers' enscenering minder esthetisch dan in hun vorige samenwerking Atropa, maar daardoor nu des te grimmiger en duisterder. In het eerste uur moeten de acteurs zich heel erg in de vorm van de videobeelden passen, en komt het geheel vrij afstandelijk over.

Gelukkig wordt er zonder pauze doorgespeeld, want Bloed & Rozen kruipt geleidelijk onder je vel. Een langzame "stomp in de maag". De sacrale gezangen, de technologische hoogstandjes en de intense rechtbankscènes leiden recht naar de aangrijpende slotscène waarin Gilles de Rais zijn verzet tegen de machtstructuren opgeeft en berust in zijn opgelegde dood. Amen.