Take Shelter
Jeff Nichols
Als het aan Jeff Nichols lag, was de wereld was al lang vergaan. Zijn tweede langspeelfilm belichaamt een mentale krachtmeting gedirigeerd door donderwolken en bliksemflitsen. Apocalyptische taferelen gezien door de ogen van een verwrongen geest.
Curtis La Forche (Michael Shannon) en zijn vrouw Samantha (Jessica Chastain) zijn een doodgewoon Amerikaans koppel. Hun enige zorgen vloeien voort uit de opvoeding van hun zesjarig doof dochtertje Hannah. Hun normale leefwereld krijgt enkele rake klappen wanneer Curtis zijn voeling met de realiteit lijkt te verliezen. Daardoor ontvlucht hij zijn omgeving om op obsessieve wijze zijn schuilkelder uit te breiden, als bescherming tegen een allesvernietigende storm waarvoor zijn nachtmerries hem waarschuwen. Wat hij niet beseft, is dat zijn vriendenkring hem ook probeert te waarschuwen; maar dan voor zichzelf.
Ultieme isolatie
De tandem Nichols – Shannon treedt voor een tweede maal in werking na Nichols’ debuutfilm Shotgun Stories. Ook Jessica Chastain (The Tree of Life, The Help) mag aandraven als hoofdpersonage. Opnieuw bewijst ze waarom ze zichzelf de rising star van Tinseltown mag noemen. Beiden spelen op angstaanjagend perfecte wijze op elkaar in, maar het is vooral Michael Shannon die de wenkbrauwen doet fronsen. Of in dit geval: het publiek doet sidderen van ontzag. Hij is de vleesgeworden angst voor De Dag des Oordeels. De zelfdestructieve agressie die hem naar de rand van zijn mentale welzijn sleept.
Het ingenieuze aan Take Shelter is dat Curtis zich zowel letterlijk als figuurlijk van alles afsluit; met als ultiem isolatiesymbool de schuilkelder. Tijdens zijn intrinsieke strijd begeleidt componist David Wingo de beelden met terugkerende geluidsfragmenten die voor een opbouwende continuïteit zorgen. Doorheen de film balanceert Curtis tussen angst, onzekerheid en agressie: uitingen van het cerebrale dwaalspoor waarop hij is beland.
Hij belichaamt hetgene wat velen van ons vrezen: het ultieme einde. Nichols' sterkte bestaat uit het feit dat hij met heel pure en natuurlijke beelden een angstig en fatalistisch gevoel kan oproepen. Te mooi om in de unheimliche gedachtegang van Curtis terecht te komen, te dreigend om volledig gerustgesteld te zijn. Von Triers Melancholia deed het hem onlangs nog voor. Ook aan Andersons Magnolia moeten we enkele keren terugdenken.
Onuitwisbare ademafdruk
De wisselwerking tussen Shannon en Chastain, het onconventionele gebruik van special effects en de contrasterende spelingen waarvan Nichols zich bedient, maken van hem een cineast om in de gaten te houden.
Take Shelter is de hete adem in de nek van zogenaamde disbelievers. Het soort adem dat voor een blijvende afdruk op de huid zorgt en pas verdampt nadat het zich doorheen een diepe reflectie heeft geworsteld. Een overdonderende blikseminslag.
1 februari 2012
